Sosyal Becerilerin Öğrenimi

Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerde sosyal kuralları anlama, yorumlama, duruma göre yeniden düzenleyebilme ve bununla bağlantılı olarak duygu ve fikirlerini anlamlandırıp organize edebilme becerilerinde büyük ölçüde sınırlılıklar gözlenmektedir.

Sosyal gelişim alanına yönelik kazandırılması amaçlanan beceriler bireyin gelişimsel düzeyi ve gereksinimleri göz önüne alınarak saptanmalıdır.

Göz kontağı kurma ve devam ettirme özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için öğretilmesi gerekli olan ana beceridir. Göz kontağı kurma yeteneği çalışmasına öncelikle birey ve yetişkin karşılıklı sandalyede otururken başlanmalıdır. Bu becerinin öğretim sürecinde göz kontağı kurma süresi aşamalı olarak artırılmalıdır. Beceri kazanıldıkça genelleme için farklı ortam ve durumlar yapılandırılmalıdır.

Yaygın gelişimsel bozukluk tanısı alan bireyler değişiklikleri kabullenmede zorlanırlar. Bireyin günlük programında yer alan bir etkinliğin yerinin değişmesi veya önceden beklenmeyen bir durum sebebiyle sürecin değişmesi, kişilerin değişmesi problem davranışların çıkmasına neden olabilir. Bu amaçla değişiklikleri problem çıkarmadan kabul etme öğretim sürecinde kişiler arası, etkinlikler arası, durumlar arası değişimleri kabullenmeye yönelik etkinlikler hazırlanmalıdır.

Olaylara ve durumlara ilişkin gelişen duygu ifadelerine yönelik neden-sonuç ilişkisi kurma ve ifade etme öğretim sürecinde öfke, beğeni, korku vb. duyguları ifade etme çalışmaları yapılmalıdır.

Temel duyguları tanıma öğretim sürecinde fotoğraf ya da çizim kullanılarak temel duyguları (mutlu, üzgün, kızgın, korkmuş) tanıma çalışmaları yapılmalıdır.

Sosyal konularla ilgili hikaye dinleme ve sorular cevaplama öğretim sürecinde öncelikli olarak temel dinleme becerileri (dinlerken göz kontağı kurma, dinlerken ellerini ayaklarını hareket ettirmeme, konuşulan sözü kesmeme, karşısındakinin sözü bittiğinde konuşmaya başlama, grup içinde dinlerken parmak kaldırarak söz hakkı alma becerileri) kazandırılmalıdır.

Sosyal becerilerinin öğretiminde kullanılabilecek yöntem ve tekniklerden bazları şunlardır:

Doğal Dil Yaklaşım Yöntemi

Yapılandırılmış Dil Yaklaşım Yöntemi

Replikli Silikleştirmeyle Öğretim

Sabit Bekleme Süreli Öğretim Yöntemi

Artan Bekleme Süreli Öğretim Yöntemi

Davranış Öncesi İpucu ve Sınama Yöntemi

Davranış Öncesi İpucu ve Silikleştirme Yöntemi

Aşamalı Yardımla Öğretim Yöntemi

Eş Zamanlı İpucu Öğretim Yöntemi

İpucunun Giderek Azaltılmasyla Öğretim Yöntemi

Ayrık Denemelerle Öğretim Yöntemi

Akran Öğretimi

Gözleyerek Öğrenme

Video Modeliyle Öğretim

Rol Oynama Yöntemi

Gösteri Yöntemi

Model Olma Yöntemi

Bilişsel Süreç Yaklaşımı

Bilişsel Sosyal Örenme Yöntemi

Doğrudan Öğretim Yöntemi

Drama

Birlikçi Öğrenme Yöntemi